USA wstrzymują finansowanie szczepionek. Sekretarz zdrowia: Organizacja „zignorowała naukę”

Waszyngton, Bruksela – Stany Zjednoczone wycofują swoje wsparcie finansowe dla globalnej organizacji zajmującej się szczepieniami, Gavi, twierdząc, że alians „zlekceważył naukę” i „utracił zaufanie publiczne”. Decyzję ogłosił sekretarz zdrowia USA Robert F. Kennedy Jr. podczas spotkania Gavi w Brukseli, gdzie organizacja starała się zebrać co najmniej 9 mld dolarów na kolejne pięć lat działalności.

Gavi bez amerykańskiego wsparcia
Gavi, będąca partnerstwem publiczno-prywatnym, w skład którego wchodzą m.in. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), UNICEF, Fundacja Billa i Melindy Gatesów oraz Bank Światowy, od lat odgrywa kluczową rolę w globalnych programach szczepień. Dzięki jej działaniom zaszczepiono ponad miliard dzieci, ratując szacunkowo 18 milionów istnień. USA były jednym z głównych darczyńców Gavi – przed reelekcją Donalda Trumpa kraj zobowiązał się przekazać 1 mld dolarów do 2030 roku.

Kennedy w nagraniu skierowanym do uczestników brukselskiego spotkania wezwał Gavi, by „odzyskała zaufanie publiczne i uzasadniła wydanie 8 mld dolarów, które USA przekazały od 2001 roku”. Zaznaczył, że organizacja musi „uwzględniać najlepsze dostępne dowody naukowe, nawet jeśli podważają one utarte schematy”. Dopóki tak się nie stanie, Stany Zjednoczone nie będą dalej finansować Gavi.

Kontrowersje wokół współpracy z WHO i cenzury
Kennedy, od dawna krytykujący niektóre aspekty szczepień, wraz z prezydentem Trumpem wyraził zaniepokojenie współpracą Gavi i WHO z firmami mediów społecznościowych podczas pandemii COVID-19. Jego zdaniem organizacje te przyczyniły się do „uśmierzania głosów krytyki, ograniczania wolności słowa i blokowania pytań” dotyczących bezpieczeństwa szczepionek w czasie, gdy wiele osób miało wątpliwości.

Sekretarz zdrowia USA zarzucił także Gavi promowanie „kontrowersyjnych zaleceń”, takich jak szczepienie kobiet w ciąży przeciwko COVID-19 czy finansowanie szczepionki przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi (DTP) w biedniejszych krajach. Powołał się na badania, według których zaszczepione dziewczęta miały wyższe ryzyko zgonu z różnych przyczyn w porównaniu z nieszczepionymi dziećmi.

Gavi broni swoich decyzji
W odpowiedzi Gavi podkreśliła, że jej „najwyższym priorytetem jest zdrowie i bezpieczeństwo dzieci”. Organizacja zapewniła, że wszystkie decyzje dotyczące szczepionek są podejmowane w oparciu o rekomendacje ekspertów WHO.

– Dzięki temu inwestycje Gavi opierają się na najlepszej dostępnej nauce i priorytetach zdrowia publicznego – oświadczyła organizacja. Dodano, że naukowcy przeanalizowali wszystkie dostępne dane, w tym badania wskazujące na potencjalne ryzyka, a szczepionka DTP „odegrała kluczową rolę w zmniejszeniu śmiertelności dzieci o połowę”.

Wielka Brytania zwiększa wsparcie
Tymczasem Wielka Brytania ogłosiła w środę, że przekaże Gavi 1,25 mld funtów (1,7 mld dolarów) w latach 2026–2030. Środki te mają pomóc w ochronie nawet 500 mln dzieci w najbiedniejszych krajach przed chorobami takimi jak zapalenie opon mózgowych, cholera czy odra.

Decyzja USA wstrząsnęła środowiskiem globalnego zdrowia publicznego, wywołując pytania o przyszłość finansowania szczepień w krajach rozwijających się. Czy Gavi uda się odbudować zaufanie Waszyngtonu? Na odpowiedź przyjdzie nam pewnie poczekać.